Nervi shiatik: trajtimi me fizioterapi në Prishtinë
Dhimbje që zbret nga vithet në kofshë, pulpë ose shputë? Zbulojmë ku po irritohet nervi shiatik dhe ndërtojmë plan fizioterapie hap pas hapi me Blend Bytyqi.
Gjejmë nga vjen irritimi
Dallojmë nëse simptoma nis nga rrënja nervore në mes, nga thellësia e vitheve apo nga një strukturë tjetër që vetëm e imiton dhimbjen nervore.
Nerv më pak i ndjeshëm
Me lëvizje të dozuara, mobilizim neural dhe pozicione lehtësuese synojmë ta qetësojmë nervin pa e ngacmuar më shumë.
Ecje, ulje dhe gjumë më të qetë
Objektivat janë konkrete: të uleni në makinë, të ecni më gjatë dhe të flini pa u zgjuar nga dhimbja që zbret në këmbë.
Çfarë është nervi shiatik dhe pse dhemb?
Nervi shiatik është nervi më i trashë dhe më i gjatë në trupin e njeriut. Ai formohet nga rrënjët nervore të pjesës së poshtme të shtyllës (L4 deri S3), kalon thellë nëpër vithe pranë muskulit piriformis, zbret në pjesën e pasme të kofshës dhe mbi gju ndahet në degë që shkojnë te pulpa, shputa dhe gishtat. Kur nervi irritohet diku përgjatë kësaj rruge, dhimbja nuk qëndron në një pikë, por "rrjedh" poshtë këmbës.
Për këtë arsye, shiatika (e njohur edhe si ishias ose iskialgji) nuk është diagnozë më vete, por emër për një simptomë. Udhëzimi NICE NG59 e trajton shiatikën së bashku me dhimbjen e mesit dhe rekomandon terapinë manuale vetëm si pjesë e një programi që përfshin ushtrime. Një rishikim klinik në BMJ (2019) thekson se shumica e pacientëve përmirësohen me kohë dhe se trajtimi konservativ është hapi i parë për shumicën e rasteve.
Në Active Physiotherapy, fizioterapia për nervin shiatik nuk nis me një listë ushtrimesh të marra nga interneti. Nis me pyetjen kryesore: ku po irritohet nervi dhe çfarë e bën atë më të ndjeshëm gjatë ditës suaj?
Simptomat e nervit shiatik: si e dalloni?
Dhimbja nervore ka "personalitet" tjetër nga dhimbja muskulore. Shumë pacientë e përshkruajnë si rrymë, djegie ose shtrëngim që ndjek një vijë të qartë poshtë këmbës:
Dhimbja në këmbë është më e fortë se dhimbja në shpinë, zakonisht vetëm në njërën anë
Ndjesi si goditje elektrike që zbret nga vithet, pas kofshës, deri nën gju
Mpirje ose "gjilpëra" në pulpë, në anën e jashtme të këmbës ose në shputë
Dhimbje e thellë në mes të vithes që shtohet kur uleni në karrige të fortë ose në makinë
Vështirësi për të veshur çorapet, për t'u përkulur ose për ta shtrirë këmbën drejt
Këmba duket "e rëndë", pengoheni me majën e shputës ose ecja bëhet më e shkurtër
Zgjoheni natën sepse nuk gjeni pozicion ku këmba të qetësohet
Dhimbje që nisi pas një hernie diskale dhe tani po përsëritet me episode
Ndjesi të ftohti, të nxehti ose "ujë që rrjedh" në këmbë pa ndonjë shkak të dukshëm
Simptoma që zgjasin mbi tri muaj dhe kanë filluar t'ju ndryshojnë gjumin, punën dhe humorin
Kërkoni ndihmë mjekësore urgjente nëse dhimbja e nervit shiatik shoqërohet me mpirje në zonën mes kofshëve, humbje të kontrollit të urinës ose jashtëqitjes, simptoma në të dy këmbët ose dobësi që po shtohet nga dita në ditë. Këto shenja mund të tregojnë shtypje serioze të nervave dhe nuk trajtohen vetëm me fizioterapi.
Çfarë e irriton nervin shiatik?
E njëjta dhimbje në këmbë mund të ketë burime të ndryshme. Trajtimi i nervit shiatik ndryshon shumë nëse problemi është te disku, te kanali spinal apo thellë në muskujt e vitheve.
Disku dhe rrënja nervore
Shkaku më i shpeshtë te të rriturit e moshës së mesme. Materiali i diskut dhe inflamacioni përreth e irritojnë rrënjën nervore para se të formohet nervi.
Lexo për hernian diskaleNgushtimi i kanalit spinal
Më i zakonshëm pas moshës 60 vjeç. Këmbët dhembin ose rëndohen pas ecjes dhe qetësohen kur uleni ose përkuleni lehtë përpara, si mbi karrocën e dyqanit.
Sindroma gluteale e thellë
E njohur edhe si sindroma e piriformisit. Nervi ngacmohet në hapësirën e thellë të vithes nga muskujt ose indet përreth. Dhimbja shtohet shpesh gjatë uljes së gjatë.
Shtatzënia dhe shkaqe të tjera
Ndryshimet e legenit në shtatzëni, spondilolisteza, traumat e legenit ose, rrallë, gjendje që kërkojnë kontroll mjekësor. Vlerësimi i kujdesshëm i ndan këto raste.
Si ju ndihmojmë në Active Physiotherapy?
Hartëzimi i nervit
- Testi i ngritjes së këmbës së shtrirë dhe testi "slump" për ndjeshmërinë nervore
- Kontroll i ndjeshmërisë së lëkurës, forcës së shputës dhe reflekseve
- Dallim mes burimit në shtyllë, në vithe ose në ijë
- Kontroll për shenja që kërkojnë mjek, imazheri ose vlerësim urgjent
Qetësimi i nervit të ngacmuar
- Pozicione dhe lëvizje që e ulin dhimbjen që zbret në këmbë
- Mobilizim neural me "rrëshqitje" të buta, jo shtrirje agresive
- Strategji për ulje, vozitje dhe gjumë gjatë fazës së irritimit
- Terapi manuale për vithet dhe mesin, gjithmonë bashkë me ushtrime
Rikthimi i kapacitetit
- Ecje e planifikuar me distancë që rritet javë pas jave
- Forcim i gluteve, ijëve, kofshëve dhe trungut
- Kthim gradual në punë fizike, palestër ose sport
- Plan i shkruar për ditët kur simptomat rikthehen
Teknikat që përdorim:
Mobilizim neural
- Ushtrime që e lëvizin nervin butë përgjatë rrugës së tij
- Progresion nga "rrëshqitje" drejt tolerancës ndaj tensionit
- Dozë e rregulluar sipas reagimit të simptomës gjatë 24 orëve
- Teknika të mbështetura nga një meta-analizë në JOSPT për dhimbjen nervore të mesit dhe këmbës
Terapi manuale e drejtuar
- Punë me indet e buta të vithes dhe të pjesës së pasme të kofshës
- Mobilizim i segmenteve të ngurta të mesit dhe legenit
- Ulje e mbrojtjes muskulore që e mban këmbën në tension
- Përdoret për ta hapur rrugën drejt lëvizjes, jo si trajtim i vetëm
Ushtrime për nervin shiatik
- Ushtrime të zgjedhura sipas shkakut, jo të njëjtat për të gjithë
- Forcim i vithes dhe kontrollit të legenit për ngarkesë më të mirë
- Program i shkurtër për shtëpi, me 3 deri 5 ushtrime kyçe
- Udhëzim se cilat shtrirje të shmangni kur nervi është i ndezur
Pse pacientët me dhimbje të nervit shiatik na zgjedhin?
Ndjekim nervin nga mesi deri te shputa
Nuk ndalemi te vendi ku dhemb më shumë. Testojmë gjithë rrugën e nervit, sepse dhimbja në pulpë shpesh e ka burimin shumë më lart.
Doza e duhur, jo më shumë ushtrime
Një nerv i irrituar reagon keq ndaj tepricës. E rregullojmë programin sipas asaj që ndodh me këmbën ditën pas ushtrimeve, jo vetëm gjatë seancës.
Zgjidhje për jetën reale
Punoni ulur, vozitni shumë ose jeni në këmbë gjithë ditën? Planin e përshtatim me orarin, punën dhe detyrimet tuaja familjare.
Bashkëpunim me mjekun kur duhet
Nëse forca në këmbë bie ose simptomat nuk sillen si pritet, ju udhëzojmë te mjeku pa humbur kohë. Për terminet dhe çmimet, kontaktoni këtu.
Plan kundër rikthimit
Shiatika shpesh vjen me episode. Ju mësojmë shenjat e hershme dhe hapat e parë që t'i ndalni episodet para se t'ju bllokojnë për ditë të tëra.
Pyetje të Shpeshta
Shërbime të Ngjashme
Hernia diskale
Kur dhimbja në këmbë vjen nga disku, trajtimi përqendrohet te rrënja nervore, drejtimi i lëvizjes dhe menaxhimi i ngarkesës.
Mëso më shumëDhimbja e shpinës
Dhimbje mesi pa përhapje në këmbë ose ngurtësi pas punës? Plan për lëvizje, forcë dhe kthim në aktivitet.
Mëso më shumëDhimbja kronike
Kur shiatika zgjat mbi tre muaj, nevojitet qasje afatgjatë për gjumin, aktivitetin dhe ndjeshmërinë e sistemit nervor.
Mëso më shumë
